Artikülasyon ve Fonolojik Bozukluklar

  •  10.10.2018 Dil Konuşma Bozuklukları




    ARTİKÜLASYON VE FONOLOJİK BOZUKLUKLAR


    Fonolojik Bozukluklar ve Artikülasyon Sorunları okul öncesi dönemi çocuklarında en sık karşılaşılan dil konuşma problemlerindendir. Böyle bir sorunu olan çocukların aileleri ve öğretmenleri çocuklarının konuşmalarını anlamadıklarını, bazı sesleri söyleyemediklerini ifade ederler.

    Artikülasyon, konuşmada görev alan organların sözcükler ve sözel çıktılarda kullanılmasıdır. Kişi sesleri, heceleri sözcükleri doğru olarak kullanamıyorsa ve karşısındaki kişiler, konuşma ile ilgili içeriği anlamakta zorlanıyorsa artikülasyon sorunları ve fonolojik bozukluklarından şüphelenebiliriz. Ama ilgili durum şive vb. biçimleri içermemektedir. Artikülasyon problemi serebral palsi, yarık damak-dudak, işitme kaybı, çeneyle ilgili diğer problemler, örneğin diş problemleri gibi fiziksel bir sorunlar sonucunda da oluşabilir. Genellikle organik sorunlara bağlı sorunlar, artikülasyon sorunu olarak isimlendirilebilir. Çocuğun fonolojik sisteminde bir farklılık varsa organik problemlerden farklı olarak fonolojik bozukluklar söz konusu olabilir. Ayırıcı tanı ve değerlendirmede dil ve konuşma bozuklukları uzmanlarının değerlendirmeleri önem taşımaktadır.

    Çocuklar konuşma seslerini etraflarındaki konuşmaları dinleyerek ve tekrar ederek edinmektedirler. Bu edinim yaşamlarının çok erken aşamalarında başlar. Eğer çocuklar kritik aşamalarda iştme sorunları yaşarlarsa bu da konuşma gelişiminde gecikmeye neden olabilir. Çocuklarda gecikmiş konuşma veya artikülasyon sorunları varsa işitme değerlendirmelerinden geçmeleri faydalı olacaktır.

    Artikülasyon probleminde konuşma seslerinin durumu bebek konuşmasını andırabilir. Çünkü erken yaş çocukları da bazı sesleri, heceleri, sözcükleri sesletemezler, bu nedenle dinleyici bebeksi konuşmayla artikülasyon bozukluğunu birbirine karıştırabilir.

    Çocuklar tarafından yapılan ses hataları kulağa sevimli gelebilir, anne babalar bu hataları zaman zaman pekiştirirler. Çocuğun iletişim becerilerine zarar vermeden derhal bir dil ve konuşma bozuklukları uzmanına danışmak yararlı olacaktır. Ortalama 3-4 yaş ve daha yukarısı çocuklarının konuşmasında şiddetli ve belirgin sesletim hataları varsa bu bebeksi konuşmadan çok bir artikülasyon sorununa işaret edebilir.

    Bu tip sorunlar yaşayan çocuklara nasıl yardımcı olunabilir?

    1- Sürekli, çocuğun konuşmasını bölerek, araya girerek düzeltme yapmayın.
    2- Hiç kimsenin dalga geçmesine, alaya almasına izin vermeyin.
    3- Onlara konuşmanızla iyi model olun.
    4- Yanlış seslettiği sesi-kelime konusunda hata düzeltmesi yapmaksızın doğru geri bildirim verin.

    Birçok artikülasyon bozukluğunda kişiye yardım edilebilir fakat problemin uzun süreden beri var olması değişimi zorlaştırır. Artikülasyonda görev alan kaslara sinir iletimi ile ilgili olan bazı problemlerde (örneğin dizartri) ve dudak damak yarıklığı, çene ile ilgili yapısal sorunlar vb. de terapi daha uzun bir zamana yayılmaktadır. Burada ailelerin terapiye vereceği destek de önem taşımaktadır. Artikülasyon probleminin düzeltilmesi son derece önemlidir. Bu sorunu yaşayan bireylerin sosyal,duygusal, mesleki statü vb. sorunlar yaşamaktadırlar. Özellikle fonolojik sorunlar çocuklarda öğrenme güçlüğü, akademik başarı sorunların yaşanmasına zemin hazırlamaktadır. Dil ve konuşma terapistleri bu alanda sizlere yardımcı olacaktır.